De boekbinder op leeftijd corrigeert me: dit is geen librairie maar een bouquinerie – en boekbinden is zijn lust. Ik vraag hem enkele ingekafte notitieboeken apart te houden, net als een tweedehands boekje over de legenden van deze Salm-vallei. De dag nadien geeft hij me zijn kaartje: ik mag altijd bellen moest ik voor een gesloten deur staan. Ik graai eens rond in de grote bak gratis postkaarten – ‘niet voor collectioneurs’ – maar ik vind er toch die afspiegelingen die mijn dromen en wensen verbeelden – zwart/wit, natuur, verlaten wegen en heuvels. Een beschaving die het land nog niet heeft kapotgemaakt.

Zwarte specht. Ik hoorde hem al een minuut lang ‘zingen’. Verbaasd. Het is een zij, geen hij trouwens. Wanneer ze door de vallei vliegt hoor ik haar zware vleugelslag, de koude winterlucht verplaatsend – een echo van vervlogen tijden, het enige geluid in deze door de sneeuw gedempte omgeving.

Geen leisteen in zicht, geen boucherie of rokende schouw maar toch voel ik tot in mijn poriën: dit zijn de Ardennen. Grillige rotsformaties, een smeltend sneeuwtapijt dat de donkere, diepe, zwarte aarde blootlegt: dorbruine planten, toefjes sneeuw, dunne dennenstammen als mikado’s verspreid tegen de steile hellingen. Drassige vlekken natuur – hier en daar een bevroren poel, doorbroken met de sporen van een eenzame eend – een bever misschien?

Reetjessporen en dassporen. Niet zo heel veel, maar genoeg om je niet alleen te voelen. Waar zitten die reetjes toch? In het dichtere struikgewas bij deze temperaturen? In de niet zo verre verte zijn bosbouwers bezig. Afbraakwerken bos. Hoort erbij, maar de kans dat je iets ziet lijkt er wel kleiner door te worden. Al is ook dat een gedachte die ik snel opgeef. Je weet het gewoon niet, hou ik mezelf voor. Wie weet staat er zo eentje voor je neus.

In de trein zie ik het landschap veranderen. Bij sommige huisjes weet je gewoon: daar hoort een beekje bij. En jawel. Eén beeld – en je krijgt er meteen het verhaal van een leven, meerdere levens, en een plek bij. Een plek waar ook jaren geleden al mensen rondliepen. Waar de natuur en de elementen een hoofdrol speelden. Water, vuur, aarde, lucht – de bouwstenen van het leven zijn nog altijd dezelfde.